Trong quá trình xây dựng và hoàn thiện nhà ở, thấm dột luôn là nỗi ám ảnh lớn nhất của các gia chủ. Không chỉ gây mất thẩm mỹ với những vết ố vàng, nấm mốc, hiện tượng thấm dột còn đe dọa trực tiếp đến kết cấu bền vững của công trình. Vậy bản chất chống thấm là gì và tại sao có những ngôi nhà vừa mới xây xong, chưa kịp ở đã xuất hiện tình trạng thấm nước? Bài viết dưới đây sẽ phân tích chuyên sâu dưới góc độ kỹ thuật và đưa ra giải pháp khắc phục triệt để.
1. Chống thấm là gì? Tầm quan trọng trong xây dựng
Theo định nghĩa kỹ thuật xây dựng, chống thấm là quá trình sử dụng các vật liệu chuyên dụng và giải pháp kỹ thuật nhằm ngăn chặn nước hoặc các chất lỏng khác xâm nhập vào xuyên qua bề mặt vật liệu hoặc cấu kiện công trình (tường, trần, sàn, tầng hầm…).
Về cơ bản, quy trình này tạo ra một lớp màng ngăn cách hoặc thẩm thấu vào sâu bên trong vật liệu (bê tông, vữa), lấp đầy các mao mạch rỗng để khóa chặt đường đi của nước.
Tại sao chống thấm lại được coi là “lá chắn” của ngôi nhà?
- Bảo vệ kết cấu bê tông cốt thép: Nước thấm vào bê tông sẽ tiếp xúc với cốt thép, gây ra phản ứng oxy hóa (gỉ sét), làm trương nở thể tích thép và phá vỡ cấu trúc bê tông từ bên trong.
- Đảm bảo tính thẩm mỹ: Ngăn chặn tình trạng rêu mốc, ố vàng, bong tróc sơn nội ngoại thất.
- An toàn sức khỏe: Môi trường ẩm ướt do thấm dột là điều kiện lý tưởng cho vi khuẩn và nấm mốc sinh sôi, gây các bệnh về hô hấp cho gia chủ.
- Tiết kiệm chi phí: Chi phí chống thấm ngay từ đầu chỉ chiếm khoảng 2-5% tổng chi phí xây dựng, nhưng chi phí sửa chữa khi đã bị thấm có thể gấp 5-10 lần, chưa kể sự bất tiện trong sinh hoạt.
2. Nguyên nhân gây thấm dột phổ biến
Để xử lý triệt để, chúng ta cần hiểu rõ nước xâm nhập vào nhà qua những con đường nào. Có hai nguyên lý chính gây thấm:
- Thấm do mao dẫn: Bê tông và vữa xây dựng có cấu trúc rỗng với hàng triệu ống mao dẫn li ti. Nếu không được xử lý, nước sẽ len lỏi qua các ống này và lan rộng ra xung quanh.
- Thấm do áp lực nước: Thường xảy ra ở tầng hầm, bể bơi hoặc sàn mái, nơi nước tích tụ và tạo áp lực lớn ép qua các vết nứt hoặc khe hở vật liệu.
3. Nghịch lý: Vì sao nhà mới xây vẫn bị thấm?
Rất nhiều gia chủ thắc mắc: “Tôi dùng vật liệu tốt, giám sát kỹ, tại sao nhà mới xây xong đã bị thấm?”. Dưới đây là phân tích chi tiết các nguyên nhân kỹ thuật dẫn đến tình trạng này.
3.1. Kỹ thuật thi công bê tông và vữa không đạt chuẩn
Đây là nguyên nhân hàng đầu. Trong quá trình đổ bê tông, nếu không đầm kỹ sẽ tạo ra các lỗ rỗng bên trong kết cấu (bọng khí). Ngoài ra, tỉ lệ phối trộn bê tông không đúng quy chuẩn (quá nhiều nước hoặc quá ít xi măng) sẽ làm tăng độ rỗng xốp của vật liệu sau khi khô.
Đặc biệt, tại các vị trí tiếp giáp giữa bê tông mới và cũ (mạch ngừng), hoặc giữa tường và dầm, nếu không có biện pháp xử lý liên kết tốt, nước rất dễ xâm nhập qua các khe hở này.
3.2. Bỏ qua phụ gia chống thấm trong vữa xây trát
Nhiều nhà thầu chỉ chú trọng chống thấm bề mặt (sơn chống thấm bên ngoài) mà quên mất “cốt lõi” bên trong là lớp vữa trát và bê tông. Vữa thông thường có độ hút nước rất cao. Khi tường ngoại thất bị nứt chân chim do co ngót nhiệt, nước mưa sẽ thấm qua lớp sơn, đi vào lớp vữa và tích tụ tại đó.
Giải pháp tối ưu cho vấn đề này là sử dụng phụ gia chống thấm cho vữa mới ngay trong quá trình trộn vữa xây trát. Loại phụ gia này (thường là dạng nhũ tương Latex) giúp tăng độ dẻo, giảm tỷ lệ nước/xi măng, hạn chế co ngót và quan trọng nhất là “thủy hóa” các mao mạch rỗng, biến lớp vữa thành một lớp áo giáp chống thấm chủ động từ bên trong.
3.3. Tác động của nền móng và rung chấn
Sau khi xây dựng, ngôi nhà cần một khoảng thời gian để ổn định nền móng (lún kết cấu). Quá trình sụt lún không đều (dù rất nhỏ) sẽ tạo ra các ứng suất kéo, gây nứt tường và cổ trần. Những vết nứt này là “cửa ngõ” mời gọi nước mưa xâm nhập.
Ngoài ra, những ngôi nhà ở mặt đường lớn thường xuyên chịu rung chấn từ xe tải trọng lớn cũng dễ bị tách lớp vữa trát, gây thấm cục bộ.
3.4. Sử dụng vật liệu chống thấm sai cách hoặc kém chất lượng
Không phải cứ mua sơn chống thấm về quét là xong. Mỗi vị trí (sàn mái, nhà vệ sinh, tường đứng, tầng hầm) đòi hỏi một loại vật liệu có tính chất lý – hóa khác nhau. Ví dụ:
- Sàn mái: Cần vật liệu có độ đàn hồi cao (co giãn tốt) để chịu được sự thay đổi nhiệt độ gay gắt của mặt trời mà không bị nứt (như màng PU, gốc xi măng 2 thành phần đàn hồi).
- Nhà vệ sinh: Cần vật liệu chịu được môi trường kiềm và ẩm ướt thường xuyên.
Việc sử dụng sai vật liệu (ví dụ dùng sơn chống thấm tường đứng cho sàn mái) sẽ khiến lớp bảo vệ nhanh chóng bị lão hóa và mất tác dụng chỉ sau vài tháng.
4. Hậu quả nghiêm trọng nếu không chống thấm kịp thời
Nếu chủ quan với những vết thấm nhỏ, ngôi nhà của bạn sẽ đối mặt với sự xuống cấp không phanh:
- Nguy cơ cháy nổ: Nước thấm vào tường làm ẩm các ổ điện âm tường, gây chập cháy cực kỳ nguy hiểm.
- Hủy hoại nội thất: Sàn gỗ cong vênh, tủ bếp mục nát, trần thạch cao bị sập do ngấm nước.
- Mất giá trị bất động sản: Một ngôi nhà đầy vết mốc và thấm dột sẽ bị ép giá rất thấp khi giao dịch.
5. Quy trình chống thấm chuẩn chuyên gia cho nhà mới
Để tránh tình trạng “mất bò mới lo làm chuồng”, gia chủ cần áp dụng quy trình chống thấm đồng bộ ngay từ khi khởi công:
Bước 1: Chống thấm từ trong cốt liệu
Sử dụng bê tông chống thấm và vữa có trộn phụ gia chuyên dụng cho các hạng mục quan trọng như móng, dầm, sàn vệ sinh, bể nước.
Bước 2: Xử lý kỹ các vị trí cổ ống và mạch ngừng
Đây là các điểm yếu nhất của công trình. Cần dùng thanh trương nở (waterstop) và vữa rót không co ngót (Grout) để gia cố.
Bước 3: Thi công lớp phủ bảo vệ toàn diện
Sau khi phần thô hoàn thiện, cần tiến hành thi công các lớp sơn hoặc màng chống thấm chuyên dụng. Việc lựa chọn giải pháp chống thấm toàn diện từ các thương hiệu uy tín sẽ đảm bảo tính tương thích giữa các lớp vật liệu, tạo nên hệ thống bảo vệ khép kín từ sàn mái xuống tầng hầm, từ tường ngoài vào tường trong.
Kết luận
Chống thấm không phải là chi phí phụ, mà là khoản đầu tư thiết yếu để bảo vệ tài sản và chất lượng cuộc sống của gia đình bạn. Hiểu rõ “chống thấm là gì” và nguyên nhân gây thấm sẽ giúp bạn giám sát công trình tốt hơn. Đừng đợi đến khi tường mốc, trần dột mới cuống cuồng tìm thợ sửa chữa. Hãy chủ động áp dụng các biện pháp kỹ thuật và vật liệu chất lượng cao ngay từ giai đoạn thi công ban đầu để ngôi nhà luôn bền đẹp với thời gian.
